استیل چیست؟

علت نامگذاری این فولادها تحت عنوان استنلس استیل (stainless steel) این است که بر خلاف فولادهای معمولی در مقابل هوا و رطوبت لکه نشده و زنگ نمی زنند. استنلس استیل آلیاژی از آهن با حداقل 11% کروم (Cr) می باشد. کروم در فولاد باعث ایجاد خاصیت محافظت یا رویین شدن در مقابل خوردگی (Passivation) می گردد. علت به وجود آمدن این خاصیت، تشکیل لایه اکسید کروم بسیار چسبنده با ضخامت تقریبی 100 آنگستروم بر سطح استنلس استیل می باشد که اکسیژن موجود در هوا برای ایجاد آن کافی است. در استنلس استیلی که فقط حاوی کروم بوده و عناصر آلیاژی دیگری ندارند (Straight Chromium Alloys)، این  لایه اکسیدی دارای ترکیب Cr2O3 و در فولاد هایی با عناصر آلیاژی دیگر، ترکیبی از اکسید آنها می باشد که معمولاً باعث تثبیت آن در محیط های شیمیایی می گردند.

خاصیت رویینگی با افزایش درصد کروم افزایش می یابد. حداقل درصد کروم برای تشکیل لایه محافظ 10.5 درصد می باشد که در اینصورت استنلس استیل تنها در مقابل اتمسفر عادی مقاوم می باشد. وقتی درصد کروم به 25 تا 30% افزایش یابد، خواص اصلی استنلس استیل یعنی مقاومت به خوردگی، افزایش یافته و مقاومت به اکسیداسیون به حداکثر خود می رسد. رویینگی وضعیتی موقتی و غیرپایدار از استنلس استیل می باشد که پایداری آن علاوه بر ترکیب فولاد، بستگی به عواملی نظیر نوع و غلظت محیط خورنده، درجه حرارت و غیره دارد.

اگرچه بیشترین کاربرد استنلس استیل به علت خاصیت مقاومت به خوردگی (Corrosion Resistance) آنها در محیط های مختلف شیمیایی است، اما کاربرد مهم دیگر آنها در درجه حرارت های بالا تحت عنوان آلیاژهای استنلس استیل مقاوم به دما (Heat Resisting Alloys) می باشد که معمولاً کمتر به آن توجه می شود.

به طور ساده می توان گفت که استیل یا استنلس استیل همان فلز آهن است که با کربن مخلوط شده است و یکی از پرکاربردترین آلیاژهای فولاد در دنیا می باشد. آهن یکی از نخستین فلزهای کشف شده جهان می باشد که 26 اتم دارد و چگالی آن 7.87 است.رنگ آن نقره ای مایل به رنگ خاکستری می باشد که وقتی در هوا با اکسیژن ترکیب می شود به رنگ قرمز یا قهوه ای پررنگ می شود و یکی از عنصرهای اصلی ساخت در جهان میباشد.فلز آهن حدود 3500 سال پیش در قلمرو هیتی در کشور ارمنستان کنونی کشف شده است که در آن زمان جزو فلات ایران بوده است .

آلیاژی که پایه آن از آهن است و کمتر از 2% کربن دارد استیل یا فولاد زنگ نزن ( ضد زنگ )  نامیده میشود. اولین مشخصه استیل ضد زنگ بودن آن است ولی استیل قابلیت های دیگری هم دارد که شاید کمتر به آن توجه می شود مانند: قابلیت انعطاف پذیری و مقاومت بسیار بالا در برابر عوارض طبیعی مثل باد و باران و آفتاب و حتی آتش.

خواص مکانیکی انواع استیل مانند سختی و شکل پذیری  با توجه به نوع و مقدار دیگر عناصر موجود در ترکیب مشخص می شود. با افزایش کربن سختی و مقاومت آن افزایش می یابد اما از میزان شکل پذیری آن کاسته می شود. استنلس استیل یا فولاد های ضد زنگ آلیاژهایی بر پایه آهن هستند که شامل حداقل 10.5% کروم باشند. در این میان تنها تعداد کمی از آنها حاوی بیش از 30% کروم یا کمتر از 50% آهن می باشد .خاصیت ضد زنگ بودن این فلزات بواسطه شکل گیری یک پوسته اکسید کروم بر روی سطح آنها می باشد که این لایه اکسیدی در حضور اکسیژن تشکیل شده و تقویت می شود. بیش از 100 نوع آلیاژ برای استیل تعریف شده است و هرکدام قابلیت خاص خود را دارد. ولی در کل می توان گفت  که ۹۵ درصد استیل مورد استفاده در بازار را سه گروه تشکیل می دهند که هرکدام به صورت یک عدد نشان داده می شود.

انتخاب نوع استنلس استیل در صنعت به عوامل مختلفی مانند مقاومت خوردگی  ، خواص مکانیکی ، خواص حرارتی ، خواص شمیایی ، خواص تولیدی ، موجود بودن، قیمت محصولات و… بستگی دارد.

در زیر به اختصار در یک خط هر کدام از گریدهای استیل توضیح داده شده است:

۱- آلیاژ ۲۰۱ که در معرض آب زنگ می زند. که به اصطلاح استیل بگیر نام دارد. یعنی آهن ربا به آن می چسبد. البته این نیروی ربایش توسط آهن ربا ضعیف است.

۲- آلیاژ ۳۰۴ که در معرض آب زنگ نمی زند. به اصطلاح نگیر گفته می شود. یعنی آهن ربا به آن نمی چسبد. در بسیاری از لوازم از آن استفاده میشود مثل قاشق و چنگال و یا سبد های استیل آشپزخانه. معمولا روی پروفیل های استیل عبارت ۳۰۴ حک شده است.

۳-آلیاژ ۳۱۶ ضد آب – ضد اسید و مقاومت در برابر حرارت بالا – موارد مصرف در بسیاری از تجهیزات بیمارستانی و اتاق عمل می باشد.

نکته ی حائز اهمیت این است که  ظاهر هر سه آلیاژ فوق کاملا شبیه هم هستند. معمولا برای تشخیص استیل ۳۰۴ و ۲۰۱ از آهن ربا استفاده می کنند که این موضوع با کمی خطا همراه است و می تواند گمراه کننده باشد در نتیجه بهتر است از روش قطره آنالیز و آنالیز در آزمایشگاه مواد به آلیاژ پی برد. ابتدایی ترین روش برای تشخیص گرید استیل استفاده از اسید می باشد.

معمولا قطعات دکوراتیو را از آلیاژ ۳۰۴ می سازند. چرا که مقاطع و اشکال دکوراتیو این آلیاژ اعم از خشدار و میرور یا آیینه ای بودن بیشتر در بازار موجود است.

قطعات صنایع شیر و لبنیات از آلیاژ ۳۰۴ ساخته می شوند. مگر در حرارت های بالا که سراغ آلیاژ های بالاتر می روند.

اگر بعد از شناسه عدد حرف لاتین (L) نوشته شود (مانند 304 L ) بدان معناست که این آلیاژ حاوی کربن کمتری (low carbon) می باشد و برای جوشکاری  مناسب تر است.

 

 ویژگی های خاص انوع استیل:

  • با دوام
  • ارزان
  • مقاومت در برابر خوردگی
  • ظاهر جذاب
  • مقاومت در برابر حرارت
  • هزینه ناچیز در طول عمر مفید
  • بصورت کامل قابل بازیافت ( بیش از ۶۰ درصد استنلس های جدید از ذوب قراضه استنلس استیل ها تهیه می گردند.)
  • از نظر قابلیتهای بیولوژیکی خنثی می باشد
  • سادگی تولید محصول

 

اشکال مختلف استیل

استیل را به هر شکل ممکن می توان در اختیار داشت. از ورق و پروفیل و شمش گرفته تا میلگرد و لوله. البته کیفیت سطح متفاوتی را دارا می باشند مانند سطح زبر- صاف- براق- میرور یا آینه ای.

نا گفته نماند که با روش آبکاری به روش pvd می شود که در شرایط خاص و در خلا یک لایه میکرونی حدود ۳۰ میکرون از فلز تیتانیوم به روش تصعید بر روی استیل نشاند و رنگهای مختلفی را بر روی قطعه بوجود آورد. به دلیل مقاومت بسیار بالای تیتانیوم نسبت به استیل این لایه بسیار مقاوم می باشد.

استیل آبادیس مفتخر است با بهره گیری از تیمی حرفه ای و مجرب نیازهای صنایع مختلف برای انواع گریدهای استیل در اشکال و سایزهای مختلف را تامین کند.

جهت کسب اطلاعات بیشتر با کارشناسان استیل آبادیس تماس حاصل فرمایید.